Buk (Fagus L.) – znanych jest około gatunków drzew z rodziny bukowatych. Występują one głównie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. Buk zwyczajnyW Polsce występuje w stanie naturalnym tylko buk zwyczajny i często można go spotkać przy drogach na terenach podgórskich i na Pomorzu. Uprawianych jest kilka gatunków obcych i liczne odmiany ozdobne buka zwyczajnego. Występuje w zachodniej i środkowej Europie jest jednym z podstawowych drzew lasotwórczych. Tworzy czyste drzewostany bukowe, tzw. buczyny o szerokiej, gęstej i nisko osadzonej koronie, dorastające do 30 m wysokości lub rośnie w lasach mieszanych. Stanowi także ważny element zadrzewień parkowych oraz w zieleni osiedlowej. W Polsce często spotykany buk zwyczajny (Fagus sylvatica) i jego przeróżne odmiany - buk czerwonolistny (Fagus atropurpurea), buk wycinany (Fagus sylvatica asplenifolia) czy buk zwisający (Fagus sylvatica pendula), a także gatunki spotykane w parkach czy arboretach: buk wschodni (Fagus orientalis), buk amerykański (Fagus grandifolia), buk Englera (Fagus engleriana) i buk japoński (Fagus japonica).

Drewno buka jest twarde, ciężkie, łatwo łupliwe. Wykorzystywane do produkcji instrumentów muzycznych, parkietu, mebli giętych, trumien itp. Niegdyś używane na panewki w łożyskach ślizgowych. Kwiaty męskie o 5-6 działkach i 8-12 pręcikach są zebrane w zwisające główki. Kwiaty żeńskie osadzone są po dwa na wierzchołku pędów jednorocznych. Owocem jest trójkanciasty jadalny orzech. Liście zielone, błyszczące, całobrzegie lub odlegle ząbkowane, długości 4-10 cm, szerokości 2,5-6 cm i opadające na zimę. Młode liście obustronnie srebrzyście owłosione. Jesienią przebarwia liście na żywy żółty i pomarańczowy kolor. Gruby pień do 2,5-3m jest pokryty, gładką, szarosrebrzystą, rzadko spękaną korowiną.


Buk czerwonolistnyBuk bardzo dobrze rośnie na glebie żyznej, świeżej, gliniastej lub piaszczysto-gliniastej, zawierającej wapń. Jest gatunkiem cienioznośnym i lubiącym wilgoć. Można go przycinać i formować przez co Doskonale nadaje się na żywopłoty różnej wysokości. Po przycinaniu dobrze się zagęszcza.

U drzew rosnących w dużym zgęszczeniu pnie są wysokie, gładkie, natomiast u rosnących samotnie często pień rozdziela się już nisko nad ziemią na potężne konary. Z uwagi na znaczne rozmiary tych drzew po osiągnięciu dojrzałości, należy zadbać o zapewnienie odpowiedniej przestrzeni. Bardzo efektownie wyglądają buki rosnące pojedynczo lub w luźnych grupach na dużych powierzchniach trawników. Tworzą wówczas szerokie, nisko osadzone korony. Są one bardzo odporne na działanie silnych wiatrów.Kwiaty

 

Buk zwyczajny (Fagus sylvatica)
Cechy: to drzewo wysokości do 40 metrów. Pień prosty a u starszych gatunków z grubymi żebrami. Kora cienka, jasnoszara. Liście owalne lub eliptyczne, skrętoległe długości 10-15 cm. Początkowo intensywnie zielone potem delikatnie matowo zielone. Owoce to tzw. bukiew - zdrewniała torebka, po dojrzeniu otwiera się 4 klapami uwalniając jeden lub dwa trójkanciaste orzeszki koloru brązowawego.
Pochodzenie: Środkowa Europa (w tym Polska).
Rozmaitości: Ma dość duże wymagania wobec wilgotności gleby i powietrza. Preferuje miejsca zacienione. Drewno buka jest twarde, lekkie i łatwe do obróbki. Podstawowy materiał dla budownictwa i stolarstwa. Używany do wyrobu parkietów i mebli. Buk doskonale nadaje się na żywopłoty gdyż dobrze znosi przycinanie.
Lokalizacja: Parki w Kołobrzegu i w warszawskich Łazienkach.


Buk czerwonolistny (Fagus atropurpurea)
Cechy: Wysokie drzewo o szerokiej kolumnie. Pokrojem podobne do buka pospolitego. Liście wiosną intensywnie purpurowoczerwone. Latem purpurowe. Orzeszki również purpurowe.
Rozmaitości: Preferuje miejsca nasłonecznione tak jak inne odmiany buka o barwnych liściach. Zwany także fagus atropunicea lub fagus purpurea.
Lokalizacja: Park w Żelazowej Woli, Park Saski w Warszawie. Objęty ochroną jako pomnik przyrody rośnie w rogu posesji Domu Dziecka przy ul. Kraszewskiego 2, tuż przy wejściu do rezerwatu przyrody „Lasek Miejski nad Puńcówką” w Cieszynie.


Buk wycinany (Fagus sylvatica asplenifolia)
Cechy: Drzewo rośnie wolno. Liście wąskie, zatokowo klapowane, mocno powcinane, u nasady klinowate, ku wierzchołkowi zwężone. Na końcach długopędów występują liście bardzo wąskie, silnie wydłużone, o pofalowanych brzegu. Dla kolekcjonerów i miłośników rzadkich  okazów bardzo pożądana.
Lokalizacja: Arboretum w Rogowie.


Buk zwisający (Fagus sylvatica pendula)
Cechy: Wzrost początkowo wolny, dorsata jednak do sporych rozmiarów około 25m. Pień przeważnie prosty, korona szerokości do 20m. Główne gałezie nieregularnie wzniesione, natomisat boczne gałezie odtaja poziomo lub wznoszą się znuów w łukach. na ich końcach długie  pędy zwisają pionowo aż do ziemi. Pokrój drzewa 'płaczący', nadający się do większych ogrodów na naturalne „altany”, choć równie często spotykane jako drzewo „cmentarne”. Dorasta do wysokości 25m
Lokalizacja: Park Saski w Warszawie.

Wyszukaj